Arthritis û arthrosis nexweşiyên tevlihev in ku bandorê li movikan dikin. Ji ber nîşanên heman rengî, gelek kes difikirin ku ev nexweşî wekî hev in, lê ne wusa ye. Arthritis û arthrosis di sedemên nexweşiyê, cewhera pêşveçûna wê, qada zirarê de cûda dibin û hewceyê dermankirina bi tevahî cûda ye.
Bifikirin ku du kes bi gazincên êşa movikan çûne doktor. Yek ji wan bi gewrîtis, û yê din bi arthrosis bû. Dema ku her du nexweş di rêzê de rûniştin, wan dem hebû ku bi kurtî pirsgirêkên xwe yên tenduristiyê nîqaş bikin.
Derket holê ku nîşaneyên wan pir dişibin hev: movikên wan diêşin, ew bi hêza xwe ya tam xwar naçin/neqelişin, ne bi şev û ne jî bi roj bêhna xwe nadin. Teşhîs jî dişibin hev, lê dîsa jî cuda ne. Ferqa di navbera gewrîtis û arthrosisê de çi ye, ger her du nexweşî bandorê li movikan bikin?
arthritis çi ye
Arthritis nexweşiyek înflamatuar ya movikan e. Ew her gav ji hêla hin faktoran ve zirarê dide hestî an tevna kartilage.
Materyalên biyolojîkî yên çalak ji hucreyên hilweşandî têne berdan, ku reaksiyonek înflamatuar çêdike. Damarên li devera bi bandor belav dibin û bi xwînê tijî dibin: Ji ber vê yekê, hucreyên berevaniyê di nav tevna hevbeş de derdikevin da ku li hember faktora zirarê şer bikin.
Di heman demê de, beşa şil a xwînê ji nivîna damarî derdikeve û edema çê dibe, ku qada iltîhabayê sînordar dike. Bi vî rengî laş xwe ji zirarên mezin ên bakterî, laşên biyanî û kîmyewî diparêze.
Piştî rakirina bi tevahî an jî qismî ya ajanê pathogenîk, mekanîzmaya başbûnê dest pê dike. Ger zirarek piçûk bû, wê hingê fonksiyona tevnvîsê ya normal tê vegerandin. Kêmasiyên kûr bi birînek, deverek tevna girêdana hişk a ku fonksiyona normal a organek pêk nayîne, baş dibin.
Arthritis di van hemî qonaxan re derbas dibe:
- guhertin - zirar;
- exudation - avakirina edema;
- belavbûn - saxkirin.
Sedemên
Gelek sedemên nexweşiyê hene, em yên sereke navnîş dikin:
- Infeksiyona streptokok (tonsilît, taya sor) pir caran dibe sedema tevliheviyek - rheumatîzm;
- otoantîbodîtên aggressive - proteînên ku laş ji bo şerkirina tevnên xwe çêdike; ev rewş gava ku di berevaniya berevaniyê de xeletiyek hebe, çêdibe, ji ber vê yekê ew movikan ji bo laş wekî hêmanek biyanî dihesibîne - gewrîta rheumatoid;
- Binpêkirina metabolîzma purînê dibe sedema rûxandina krîstalên asîda uricê di nav movikan de - gout;
- reaksiyonên alerjîk dikarin tevna hevbeş bi pêşkeftina reaksiyonek înflamatuar - arthritis alerjîk tevlihev bikin;
- bikaranîna demdirêj a hin dermanan dibe sedema iltîhaba (isoniazid, D-penîsîlîn, hîdralazîn, proboinami) - gewrika ku ji hêla derman ve hatî çêkirin;
- bakterî bi navgîniya xwînê an di dema emeliyatê de têne şandin - arthritis infeksiyonî;
- enfeksiyonek viral an bakterî ya her deverê dikare nerasterast bandorê li tevna movikan bike - ev gewrîta reaktîf e;
- birînek tûj - zirara vê dawiyê (bandor, birîn, şkandina kapsulê).
Nîşaneyên
Nexweşî bi qonaxek destpêkê ya akût ve tête diyar kirin, ango, li dijî paşxaneya tenduristiya bêkêmasî, mirov di nav movikan de êşek tûj çêdibe. Formên otoîmmune bi zirara sîmetrîk li girêkên piçûk têne xuyang kirin - girêkên interphalangeal ên tiliyan, dest û milan.
Di pirraniya bûyeran de, gout bi iltîhaba movika di navbera tiliya mezin û lingê de dest pê dike. Bi gewrîta bakterî û reaktîf re, movikên mezin bi gelemperî ji aliyekî ve têne bandor kirin: çok, hip, sakral (li hevbendiya stûyê bi hestiyên pelvîk).
Romatîzm li hemberî tayê û qelsiya giştî, bi gelemperî bi êşa qirikê pêş ve diçe. Iltîhaba giran a hestî, tevna kartilage û synoviumê dikare bi tayê, serxweşiya gelemperî re çêbibe: serêş, qelsî, kêmbûna mêş.
Çermê ser hev sor dibe û ji deverên din germtir hîs dike. Ji derve ve, werimî xuya dike û hêjmar zêde dibe. Ger birîn tenê li aliyekî çêbibe, wê demê ferqa di navbera lingê saxlem û yê nexweş de xuya dike.
Tevgera sînorkirî bi werimandin û êşê ve girêdayî ye. Ger valahiya hevbeş hinekî bişewite, wê hingê ew hema hema bi tevahî dixebite. Bi reaksiyonek patholojîkî ya diyarkirî, tevahiya valahiya synovial dikare bi şilavê were dagirtin - di vê rewşê de, tevger bi tundî sînorkirî ye.
Dermankirin
Dermankirin ji hêla bijîjkek gelemperî, rheumatologist an traumatologist ve tête kirin - heke sedem zirara mekanîkî be. Terapî bi armanca rakirina faktora provokasyonê û rawestandina iltîhaba ye.
Ji bo gewrîta bakterî û reaktîf antîbiyotîk hewce ne, ji bo gewrîta otoîmmune - sîtostatîk an glukokortîkoid, ji bo gewrîta alerjîk - glukokortîkoid û antihistamines.
Di dema arthroscopiyê de şûşeya înflamatuar bi sirincek an şûşek taybetî tê derxistin. Hevgirtin ji bo tevahiya heyama iltîhaba akût bêbandor e. Dûv re, ji nexweş re temrînên dermankirinê têne destnîşan kirin da ku tevgera hevbeş vegerînin.
Şîreta doktor
Ji pratîka kesane û ezmûna xebatê ya hevkaran, kompresên bi gelatin re ji bo iltîhaba di nav movikên her etiolojiyê de baş xebitîne. Pêkanîna wan hêsan û erzan in. Pêdivî ye ku hûn gazê di çend tebeqan de bipêçin, dirêjî û firehî divê wusa be ku ew ji bo movika êşê bes be. Gaza pêçandî di nav ava germ de bihelînin, biqelişînin û rast bikin. Parçeyek zirav a jelatînê bi ser de birijînin, bixin jor da ku ew di hundurê xwe de, wekî di kîsikê de biqede, û nerijîne. Li ser hev deynin, bi kîsikek plastîk bi ser de bipêçin, û bi band û/an çîpek zeliqandî ve girêbidin. Hûn dikarin kompresê heta 3 saetan li xwe bikin, rojê 2 caran 2 hefte bikin. Bi gelemperî bandor di roja 4-5-ê karanîna karanîna de tê hîs kirin, lê pêdivî ye ku dermankirin were domandin da ku encama xwestî bigihîje; heke qurs were qut kirin, êş dê vegere.
Arthrosis çi ye
Arthrosis (bi awayekî din osteoarthritis) nexweşiyek dejeneratîf e. Ew li ser xerabûna di xwarina kartilajê de, başbûna hêdî û ziravbûna hêdî-hêdî bingeh e.
Bi hêsanî, qata kartilajê ji nûvekirina wê zûtir tê jêbirin. Rûyên hestî yên hestî derdikevin holê. Ew bi qasî kartilan ne sivik in û dema diherikin bi hêz li hev dixin. Pelên hestî bi qismî têne hilweşandin, û iltîhaba kronîk a sivik pêş dikeve.
Her ku nexweşî pêşve diçe, çîpên hestî di nav movikan de mezin dibin - bertekek parastinê ya tevnê li hember zirara domdar. Ew rê nadin ku rûber bi hevûdu ve biherikin, û tevgera hevgirtinê xera dibe.
Arthrosis di piraniya mirovan de piştî 30-40 salan dest pê dike, bi salan dom dike, nîşanên wê sivik an nerm in.
Osteoarthritis girêkên vertebral bi gelemperî osteochondrosis tê gotin.
Sedemên
Faktorên pêşdar hene ku dibin sedema pêşveçûna patholojiyê di temenek zû de û qursa wê tevlihev dikin:
- çalakiya fizîkî ya giran di werzişvanan de;
- qelewbûn;
- dîroka birîna hevbeş;
- nexweşiyên vaskuler;
- jiyana rûniştî;
- binpêkirina veavakirina normal ya hevbeş, ji bo nimûne, bi lingên xwerû;
- dirêjkirina dirêjkirina vibrasyonê;
- di jinan de - nehevsengiya hormonal an menopause.
Nîşaneyên
Hevgirêkên mezin bi gelemperî li aliyekî bandor dibin: çok, hip, sakral. Nexweşî bê hay dest pê dike. Di destpêkê de, êş kêm e û bi çalakiya laşî ya girîng ve girêdayî ye.
Nerehetî di heman rojê de an jî piştî çend rojan heke mirov bikaribe bêhna xwe bigire ji holê radibe. Her ku nexweşî pêşve diçe, tundiya êşê zêde dibe û bi çalakiyên rojane yên normal jî çêdibe.
Tevgera movik hêdî hêdî kêm dibe û di encama nexweşiyê de bi tevahî winda dibe. Tevgerên di lingê bi bandor de dibe sedema êşek giran. Osteoarthritis dikare li gorî celebê gewrîtê xirabtir bibe - şil di valahiya movikê de kom dibe, çermê ser wê sor dibe û germ dibe. Piştî ku reaksiyona înflamatuar kêm dibe, qursa nexweşiyê vedigere rewşa xwe ya berê.
Dermankirin
Dermankirina arthrosisê ji hêla traumatologist, ortopedîst, û carinan jî bijîjk ve tê kirin. Terapî bi mebesta vegerandina pêvajoyên metabolîk ên di kartilage de, başkirina xwarina hevbeş, û rakirina reaksiyona înflamatuar e. Tedawî heyatî ye, dikare berdewam be an jî qursên dermanan be.
Di dema heyama navberê de, chondroprotectors di forma tablet û rûnê, temrînên dermankirinê, û masajê de têne destnîşan kirin. Di rewşek acizbûnê de, chondroprotectors bi navgînî an intramuskulerî bi hev re digel êşkêş û dermanên dijî-înflamatuar têne rêve kirin. Trawmatologist dikare her çend mehan carekê dermanên parastinê rasterast di nav movikan de derxîne.
Qonaxên pêşkeftî yên nexweşiyê hewceyê destwerdana neştergerî ye, di dema ku movika nexweş bi yekî çêkirî tê guhertin.
Cûdahiya di navbera nexweşiyan de
| Sign | Arthritis | Arthrosis |
| Sedema nexweşiyê | Inflammation | Dejenerasyona tevna kartilage |
| Current | Acute, kronîk bi acacerbations | Kronîk |
| Pain | Zehf ji destpêkê ve, di sibehê de bêtir diyar dibe | Di destpêka nexweşiyê de qels e, lê hêdî hêdî zêde dibe. Di êvarê û piştî werzîşê de zêde dibe |
| Tevgerên | Pêdivî ye ku meriv "belav bibe" - serê sibê piştî xewê, movik herî kêm mobîl in | Mobility hêdî hêdî kêm dibe, ne hişkbûna sibehê |
| movikên bandor kirin | Hevgirêkên piçûk ên dest û lingan bi awayekî simetrîk têne bandor kirin. Yên mezin ji enfeksiyona bakterî dikişînin | Yek an jî çend pêlên mezin li aliyên cihê yên laş |
| Testa xwînê | Guhertinên înflamatuar ên di testa xwînê ya giştî de, faktora rheumatoid, proteîna C-reaktîf, antîbodên li dijî pathogenan | Guhertinên taybetmendiyê tune |
| X-ray | Guhertinên qonax, osteoporoz - windabûna tevna hestî, kîst di hestiyan de | Guhertinên gav bi gav, guheztina cîhê hevbeş, xuyangkirina stûyên hestî û derketin. |
| Tedawiya bingehîn | Dermanên dijî-înflamatuar | Chondroprotectors |
Taybetmendiyek wekhev a her du nexweşiyan qursek pêşkeftî ye ku bi hêdî hêdî windabûna tevgerê ye. Arthritis otoîmmune bi gelemperî di temenek ciwan de xwe nîşan dide, dema ku mirov hîn jî li tenduristiya xwe xemsar e.
Pêdivî ye ku ji bîr mekin ku her êşek di nav movikan de ku demek dirêj dirêj dibe di hin mercan de çêdibe - ev sedemek ciddî ye ku hûn bi bijîşk re şêwir bikin. Girîng e ku nexweşî di wextê de were teşhîs kirin û dest bi dermankirina wê bike da ku pêşveçûna pêvajoya patholojîk hêdî bike.